Tradycje Świąt Bożego Narodzenia

Polska to kraj bardzo religijny. Święta Bożego Narodzenia mają dla nas wyjątkowe znaczenie. To czas jednoczenia się, czas miłości, okres, w którym staramy się być jak najlepsi dla bliźnich. W czasie oczekiwania na Święta Bożego Narodzenia nastrajamy się bardzo pozytywną energią, która napędza nas do działania. I oto właśnie w grudniu zaczynamy robić wielkie porządki, świąteczne zakupy, pakujemy prezenty, kupujemy opłatek, sianko, stroimy choinkę. W kościele rozbrzmiewają kolędy. Od dawien dawna w naszej kulturze pojawiają się rytuały, które towarzyszą nam w czasie adwentu. Zna je każdy od dziecka, ale nie każdy wie skąd wzięła się tradycja łamania opłatkiem, co ona symbolizuje, dlaczego ubieramy choinkę, po co kładziemy sianko pod obrus? Jednak skoro korzystamy z tych tradycji to warto znać ich symbolikę.

Zaczniemy od kolęd, bo to one pierwsze zwiastują adwent – czas oczekiwania na Narodzenie Jezusa. Nie wiadomo kiedy dokładnie powstały pierwsze kolędy na świecie. Wiadomo jednak, że nie dotyczyły one Świąt Bożego Narodzenia. Z początku były śpiewane na cześć nowych władców, którzy wybierani byli z początkiem nowego roku. Dopiero potem Chrześcijanie „zapożyczyli” kolędy do uczczenia Narodzin Jezusa Chrystusa. Pierwsza polska kolęda „Zdrów bądź, Królu Anielski” powstała w 1424 roku. Najpopularniejsze kolędy polskie to „Cicha Noc” , „Lulajże Jezuniu”, „Przybieżeli do Betlejem”, „Gdy Śliczna Panna” oraz „W żłobie leży”.

W domu, przed samymi świętami staramy się jak najbardziej przybliżyć aurę z dawnych lat i w niejednym domu pojawia się stajenka. Jest ona odzwierciedleniem dnia, miejsca i wydarzenia, jakim były narodziny Jezusa Chrystusa. W stajence obowiązkowo muszą się znaleźć Józef, Maria, mały Jezus, Trzej Królowie, i wszelkiego rodzaju zwierzę gospodarstwa domowego.

Gdy przygotowujemy kolację wigilijną, na stół kładziemy biały obrus. Dlaczego biały? Bo symbolizuje czystość Marii, Matki Jezusa.

Pod obrus kładziemy niewielką ilość sianka, które zaś jest symbolem miejsca, w którym został poczęty Jezus Chrystus. Tu chyba nikomu nie trzeba przypominać, że urodził się on W Betlejem, w żłobku na sianie, w stajni gospodarza, który udzielił noclegu dla Józefa i Błogosławionej Marii.

Na sianku zaś kładziemy opłatek. Opłatek (łac. „dar ofiarny”) to symbol zjednoczenia, przebaczenia sobie win, symbol pojednania i miłości. Ma on bardzo duże znaczenie w tradycji chrześcijańskiej, bowiem nikt nie powinien zasiąść do stołu bez podzielenia się gestem łamania opłatka z każdym, kto zasiada z nami przy wspólnej kolacji. Opłatek – chleb, ma nas pogodzić i sprawić, byśmy zaczęli „nowe życie” po Wigilii z czystym sercem i sumieniem.

Na stole powinno znaleźć się dwanaście potraw. Zaliczamy do nich również opłatek. Te dwanaście potraw to symbol dwunastu apostołów, którzy zawsze trwali u boku Syna Bożego. Jakkolwiek by nam się powodziło, tak każdy w ten dzień stara się, by chodź w najmniejszych porcjach przygotować dwanaście potraw. Naszym obowiązkiem jest skosztować każdego z nich!

Choinka to pogańska tradycja ludowa, która zaczerpnięta od naszych zachodnich sąsiadów symbolizuje nowe życie, odradzanie się. Jest symbolem życia. Dawniej przystrajano snopy siana, gałązki lub przydomowe drzewka. Choinki przyjęły się w krajach całego świata i towarzyszą nam w święta do dziś dnia. Najpierw ubierano je w ciastka, pierniki, jabłka, orzechy, przystrajano słomkami słomy, jarzębiną. Z czasem zaczęto używać do tego kolorowych papierowych ozdób, które zazwyczaj robiły dzieci w domach lub szkołach. W dzisiejszych czasach drzewka te ubieramy w szklane bombki, kolorowe łańcuchy, obsypujemy sztucznym śniegiem a na czubek wkładamy gwiazdę.

Ta ostatnia to symbol Gwiazdy Betlejemskiej, która prowadziła Trzech Króli do nowo narodzonego Jezusa. Pod symbolem Gwiazdy Betlejemskiej czcimy też inny zwyczaj – zasiadamy do stołu Wigilijnego, gdy na niebie pojawi się pierwsza gwiazda. To ona właśnie jest uważana za tę, która prowadziła Króli. Jest naszym „pozwoleniem” i oznaką, że oto narodził się Jezus i teraz powinniśmy świętować jego pojawienie się w naszym życiu.

Po kolacji Wigilijnej dajemy sobie prezenty. Są one oznaką darów, które przynieśli ze sobą Trzej Królowie dla syna Marii. Jest to też zaczerpnięte z bliższej przeszłości wspomnienie o Świętym Mikołaju z południa, który za swojego życia przybywał do rodzin ubogich i obdarowywał dzieci w różne podarunki. Z czasem ludzie pozmieniali kilka faktów na mniej realistyczne wydarzenia. Finałem była powieść napisana przez Clemensa Clarke Moore, który opisał Świętego Mikołaja jako staruszka z siwą brodą, jeżdżącego na saniach zaprzęgniętych w renifery i rozdającego prezenty wszystkim grzecznym dzieciom. Oczywiście do tego dodano jeszcze kilka wątków jak latające sanie (bo jak Mikołaj ma sunąć na saniach w krajach, gdzie nie pada śnieg?) oraz pomocników Mikołaja – elfy, skrzaty i inne stworzenia. Aktualnie sprawa Świętego Mikołaja choć mało realistyczna przyjęła się znakomicie i wszyscy – wierzymy czy nie, lubimy ten wątek świąt najbardziej ze wszystkich!

Zakończeniem tej niezwykłej nocy jest Pasterka. W tym celu udajemy się o północy do kościoła, by uczcić fakt narodzin Jezusa, oraz utrzymać symbolikę czuwania nad Synem Bożym. Tak bowiem czynili apostołowie. Pasterka jest chyba najbardziej wyjątkowym czasem jaki spędzamy w kościele. Mimo iż w Kościele katolickim święta Wielkanocne są ważniejsze, to magii Świąt Bożego Narodzenia nie przebije żadne inne. Ten spokój panujący w kościołach, te magiczne zjednoczenie się zgromadzonych ludzi i atmosfera wywołana radośnie rozbrzmiewającymi kolędami jest bardzo piękna i zrozumiała dla każdego Chrześcijanina.